Sezga'yı tanıyın · · 4 dk okuma
Sezga olayları Kritik, Önemli ve Bilgi diye nasıl ayırır?
Sezga her olaya üç önem seviyesinden birini verir: Kritik, Önemli ya da Bilgi. Bu karar önceden tanımlı kurallarla verilir; haberlerde konu (hack, çekim durdurma, Fed gibi), fiyat ve likidasyon olaylarında ise sayısal eşikler belirleyicidir.
Önem seviyesi, kalabalık bir olay akışında önce neye bakılacağını gösteren bir süzgeçtir. Doğru okumak için hangi kuralla verildiğini bilmek gerekir. Bu yazıda haber, borsa duyurusu, ani fiyat hareketi ve likidasyon için kullanılan ölçütleri ve seviyelerin neyi söylemediğini anlatıyoruz.
Neden kural tabanlı?
Kural tabanlı bir sistemde aynı türden olay her zaman aynı seviyeyi alır. Bunun üç sonucu vardır:
- Açıklanabilirlik: Bir olayın neden Kritik olduğunu kuralın kendisi açıklar.
- Tutarlılık: Aynı koşullardaki iki olay farklı seviye almaz.
- Denetlenebilirlik: Olay hafızası her olaydan 5 dakika, 1 saat ve 24 saat sonra ilgili paritenin fiyatını ölçer. Böylece benzer olayların geçmişte fiyatla nasıl bir ilişki gösterdiğine veriyle bakılabilir.
Bunun bir bedeli de vardır: kurallar nüansı yakalayamaz. Önemsiz görünen bir haber beklenmedik bir fiyat tepkisi doğurabilir; Kritik işaretlenen bir olay ise fiyatı neredeyse hiç oynatmayabilir.
Haberlerde seviye nasıl belirlenir?
Haberlerde seviyeyi haberin konusu belirler. Kuralların mantığını gösteren örnekler şöyledir:
| Seviye | Örnek konular |
|---|---|
| Kritik | Hack, çekimlerin durdurulması, ETF onayı ya da reddi, bir stablecoin'in sabit değerinden kopması (depeg) |
| Önemli | Fed, enflasyon, SEC, büyük kurumlar |
| Bilgi | Kritik ya da Önemli kurallarına takılmayan diğer haberler |
Aynı haber farklı sitelerde tekrar ederse tek kayıt altında kümelenir; böylece bir haberin onlarca kopyası akışı doldurmaz. Haberde geçen büyük coinler de etiketlenir. Haber kaynakları uluslararası İngilizce kripto haber kaynakları, Türkçe kripto haber kaynakları ve Fed'in resmî akışlarıdır.
Borsa duyurularında seviye
Binance duyuruları 30 saniyede bir okunur. "Binance Will List" gibi spot listeleme duyuruları Kritik seviyesindedir. Güney Kore borsası Upbit'in Korece duyuruları ise bilinen kalıplarla okunup anlaşılır bir başlığa dönüştürülür ve şu seviyeleri alır:
| Upbit duyurusu | Seviye |
|---|---|
| Yeni listeleme ya da market ekleme | Kritik |
| İşlem uyarısı listesine alma | Önemli |
| İşlem desteğinin bitmesi (delisting) | Önemli |
| Uyarının kaldırılması | Bilgi |
Ani fiyat hareketlerinde eşikler
En hacimli 60 parite yaklaşık 15 saniyede bir taranır. Yaklaşık 5 dakikalık değişim BTC ve ETH'de %1,5'i, diğer paritelerde %4'ü aşarsa olay yazılır. Seviye, hareketin büyüklüğüne göre belirlenir:
| Parite | Bilgi | Önemli | Kritik |
|---|---|---|---|
| BTC ve ETH | yok | %1,5'in üstü, %2,5'in altı | %2,5 ve üstü |
| Diğerleri | %4'ün üstü, %6'nın altı | %6 ve üstü, %10'un altı | %10 ve üstü |
BTC ve ETH'de eşiği aşan her hareket en az Önemli sayılır; Bilgi seviyesi yalnızca diğer paritelerdeki daha küçük hareketler için kullanılır. Varsayımsal örneklerle: BTC 5 dakikada %2 düşerse olay Önemli olur. Bir altcoin %4,5 yükselirse Bilgi, %7 yükselirse Önemli, %12 yükselirse Kritik olur. Aynı parite için 30 dakika içinde ikinci bir uyarı üretilmez.
Likidasyonlar ve diğer eşikler
Binance vadeli piyasasında 50 bin $ ve üstü likidasyonlar tek tek kaydedilir. 1 milyon $ ve üstü olanlar olay akışına düşer, 5 milyon $ ve üstü olanlar Kritik sayılır. Son 5 dakikadaki toplam 30 milyon $'ı aşarsa, hangi tarafın baskın olduğuyla birlikte "likidasyon dalgası" olayı yazılır.
Diğer sayısal olayların akışa düşme eşikleri şöyledir:
- Hyperliquid'de izlenen büyük hesaplarda 2 milyon $ ve üstü pozisyon açılışı, kapanışı ya da büyük değişikliği
- BTC ya da ETH açık pozisyonunda 1 saatte %6 ya da daha fazla değişim
- USDT ya da USDC arzında 24 saatte 1 milyar $ ya da daha fazla değişim
Seviyeyi okurken şunu da hesaba katmak gerekir: Binance likidasyon yayınında her sembol için saniyede en fazla bir emir gönderir. Gerçek toplam gösterilenden yüksek olabilir; Sezga bunu açıkça belirtir.
Sık sorulan sorular
Sezga'da Kritik bir olay fiyatın düşeceği anlamına mı gelir?
Hayır. Kritik, olayın türü ya da büyüklüğü bakımından dikkat çekici olduğunu gösterir; fiyatın yönü hakkında bir şey söylemez. Örneğin yeni bir listeleme duyurusu da bir hack haberi de Kritik olabilir.
Sezga önem seviyesini neye göre belirliyor?
Seviye önceden tanımlı kurallarla belirlenir. Haberlerde konu, borsa duyurularında duyurunun türü, fiyat ve likidasyon olaylarında sayısal eşikler belirleyicidir.
BTC'deki %2'lik hareket neden Önemli, bir altcoindeki %5'lik hareket neden Bilgi?
BTC ve ETH için eşikler daha düşüktür: bu iki varlıkta %1,5'i aşan hareket olay sayılır ve en az Önemli seviyesini alır. Diğer paritelerde olay eşiği %4, Önemli eşiği %6 olduğu için %5'lik hareket Bilgi seviyesinde kalır.
Özet
- Sezga her olaya kural tabanlı olarak Kritik, Önemli ya da Bilgi seviyesi verir.
- Haberlerde konu belirleyicidir: hack, çekim durdurma, ETF onayı ya da reddi ve depeg Kritik; Fed, enflasyon, SEC ve büyük kurumlar Önemli.
- Binance spot listelemeleri ve Upbit yeni listelemeleri Kritik; Upbit uyarı listesi ve delisting Önemli, uyarının kaldırılması Bilgi.
- Ani harekette Kritik eşiği BTC ve ETH için %2,5, diğerleri için %10'dur; likidasyonda 5 milyon $ ve üstü Kritik sayılır.
- Seviye fiyatın yönünü söylemez ve al/sat sinyali değildir.